Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία
CBT
Ο τρόπος που ερμηνεύουμε όσα συμβαίνουν
Σκεφτείτε μια δύσκολη στιγμή στη δουλειά. Κάνετε ένα λάθος και αμέσως περνά από το μυαλό σας:
«Δεν είμαι αρκετά καλός.»
Μια τέτοια σκέψη μπορεί να φέρει άγχος ή απογοήτευση και ίσως να σας κάνει να αποφεύγετε μια νέα ευθύνη, να ελέγχετε ξανά και ξανά τη δουλειά σας ή να γίνεστε ακόμη πιο αυστηροί με τον εαυτό σας.
Κάποιος άλλος μπορεί να κάνει ακριβώς το ίδιο λάθος και να σκεφτεί:
«Έκανα ένα λάθος. Μπορώ να δω τι συνέβη και να το διορθώσω.»
Το γεγονός είναι το ίδιο. Αυτό που αλλάζει είναι ο τρόπος με τον οποίο το ερμηνεύουμε — και μαζί του μπορεί να αλλάζει το πώς νιώθουμε και το πώς αντιδρούμε.
Αυτή είναι μία από τις βασικές ιδέες της Γνωσιακής Συμπεριφορικής Θεραπείας.
Πώς συνδέονται όλα μεταξύ τους;
Οι σκέψεις, τα συναισθήματα, οι σωματικές μας αντιδράσεις και ο τρόπος που συμπεριφερόμαστε συνδέονται μεταξύ τους.
Στη θεραπεία αρχίζουμε να παρατηρούμε αυτές τις συνδέσεις μέσα σε πραγματικές καταστάσεις της δικής σας καθημερινότητας. Όχι για να αποφασίσουμε αν οι σκέψεις σας είναι «σωστές» ή «λάθος», αλλά για να καταλάβουμε τι συμβαίνει όταν δυσκολεύεστε και τι μπορεί να κρατά αυτή τη δυσκολία ζωντανή.
Όταν καταλαβαίνουμε πώς συνδέονται όλα αυτά, αρχίζουμε να βλέπουμε και πού μπορούμε να κάνουμε μια αλλαγή.
Ας το δούμε στην πράξη
Δύο άνθρωποι μπορούν να βρεθούν στην ίδια κατάσταση και να τη βιώσουν πολύ διαφορετικά.
Ο ένας μπορεί να σκεφτεί: «Έκανα ένα λάθος. Μπορώ να μάθω από αυτό.»
Ο άλλος: «Δεν είμαι αρκετά καλός.»
Οι διαφορετικές σκέψεις δεν είναι απλώς λέξεις που περνούν από το μυαλό. Μπορούν να επηρεάσουν το συναίσθημα και, τελικά, τον τρόπο με τον οποίο αντιδρούμε.
Πώς δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος;
Πολλά από όσα κάνουμε όταν δυσκολευόμαστε έχουν νόημα εκείνη τη στιγμή. Αν κάτι μας προκαλεί έντονο άγχος, για παράδειγμα, μπορεί να το αποφεύγουμε και να νιώθουμε αμέσως καλύτερα.
Η ανακούφιση όμως είναι συχνά προσωρινή. Αν αποφεύγω μια κατάσταση επειδή σκέφτομαι «δεν θα τα καταφέρω», δεν έχω την ευκαιρία να ανακαλύψω τι θα συνέβαινε αν έμενα και δοκίμαζα. Έτσι η αρχική μου πεποίθηση μπορεί να γίνεται ακόμη πιο ισχυρή.
Αυτό είναι που στη ΓΣΘ ονομάζουμε έναν φαύλο κύκλο.
Στη θεραπεία προσπαθούμε να καταλάβουμε όχι μόνο τι σας δυσκολεύει, αλλά και τι μπορεί άθελά του να διατηρεί αυτή τη δυσκολία.
Πώς δουλεύουμε στη θεραπεία;
Η θεραπεία είναι μια συνεργατική διαδικασία. Φέρνετε εσείς την εμπειρία της ζωής σας και μαζί προσπαθούμε να καταλάβουμε τι συμβαίνει στις στιγμές που δυσκολεύεστε.
Στη ΓΣΘ, όμως, δεν μένουμε μόνο στην κατανόηση. Αναζητούμε μαζί διαφορετικούς τρόπους να βλέπετε και να αντιμετωπίζετε όσα σας δυσκολεύουν και τους δοκιμάζουμε σταδιακά στην πράξη.
Από την κατανόηση στην αλλαγή
Η διαδικασία μπορεί να περιλαμβάνει:
1.
Αναγνωρίζουμε
τι συμβαίνει στις δύσκολες στιγμές – τι σκέφτεστε, τι νιώθετε και πώς αντιδράτε
2.
Εξετάζουμε
τον τρόπο που ερμηνεύετε μια κατάσταση και αν υπάρχει ένας διαφορετικός τρόπος να τη δείτε.
3.
Δοκιμάζουμε
νέους τρόπους αντίδρασης και παρατηρούμε τι συμβαίνει στην πράξη
Από τη συνεδρία στην καθημερινότητα
Η θεραπεία δεν περιορίζεται σε όσα συζητάμε μέσα στη συνεδρία. Ανάμεσα στις συναντήσεις μας μπορεί να συμφωνήσουμε να παρατηρήσετε κάτι που συμβαίνει στην καθημερινότητά σας, να δοκιμάσετε έναν διαφορετικό τρόπο αντίδρασης ή να πλησιάσετε σταδιακά μια κατάσταση που μέχρι τώρα αποφεύγατε.
Δεν πρόκειται για «εργασίες» που πρέπει να κάνετε τέλεια. Είναι ευκαιρίες να δοκιμάσετε στην πράξη όσα δουλεύουμε μαζί και να μάθουμε από αυτό που συμβαίνει.
1.
Παρατηρούμε
τι συμβαίνει στην καθημερινότητα
2.
Εφαρμόζουμε
όσα δουλεύουμε στη θεραπεία
3.
Μαθαίνουμε
από την εμπειρία
Σε τι μπορεί να βοηθήσει;
Η ΓΣΘ χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση πολλών διαφορετικών ψυχολογικών δυσκολιών. Παρακάτω μπορείτε να δείτε ορισμένες από αυτές και να διαβάσετε περισσότερα για τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να εκδηλώνονται.
Άγχος
Έντονη ανησυχία, συνεχής ένταση και δυσκολία χαλάρωσης.
Επεισόδια πανικού
Ξαφνικά επεισόδια έντονου φόβου με έντονα σωματικά συμπτώματα
Κοινωνικό άγχος
Φόβος της κριτικής ή της έκθεσης σε κοινωνικές καταστάσεις.
Άγχος για την υγεία & φοβίες
Έντονη ανησυχία για την υγεία ή επίμονος φόβος απέναντι σε συγκεκριμένα αντικείμενα ή καταστάσεις.
Κατάθλιψη
Επίμονη θλίψη, απώλεια ενδιαφέροντος και μειωμένη ενέργειας.
Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή
Επίμονες ενοχλητικές σκέψεις και επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές που προκαλούν δυσφορία.
Δυσκολία στον ύπνο
Δυσκολία να αποκοιμηθείτε, συχνές αφυπνίσεις ή μη ξεκούραστος ύπνος.
Έντονο στρες
Αίσθημα πίεσης, υπερφόρτωσης και δυσκολία στην καθημερινή ισορροπία.
Δυσκολίες στις σχέσεις
Δυσκολίες στην επικοινωνία, στα όρια και στη σύνδεση με τους άλλους.
Αυτοεκτίμηση & τελειοθηρία
Έντονη αυτοκριτική, υψηλές απαιτήσεις και αίσθηση ότι τίποτα δεν είναι αρκετό.
Διεκδικητικότητα
Δυσκολία να εκφράσετε τις ανάγκες και τα όριά σας.
Διαχείριση θυμού
Δυσκολία να εκφράσετε τις ανάγκες και τα όριά σας.